Oedeemfysiotherapie

Yteke Venema is als oedeemfysiotherapeut vanuit Nij Smellinghe werkzaam in fysiotherapiepraktijk de Oppers. Yteke is verbonden aan de afdeling fysio- en huidtherapie van ziekenhuis Nij Smellinghe en werkzaam binnen het Expertise centrum Lymfologie. Het is een unieke samenwerking met als doel specialistische zorg voor de patiënt met lymfologische problematiek vanuit zowel de 1ste liijn fysiotherapie als de ziekenhuisfysiotherapie vorm te geven.

De oedeemfysiotherapeut is gespecialiseerd in het herkennen, diagnosticeren, behandelen en begeleiden van patiënten met oedeem.
Oedeem is een vochtophoping (vasthouden van vocht) in een deel van het lichaam als gevolg van een verstoord evenwicht van de aan- en afvoer van vocht.
Oedeemfysiotherapie kan met verschillende behandelmethoden het oedeem verminderen, zorgen dat het oedeem niet toeneemt, verbeteren van eventuele functiestoornissen en leren omgaan met oedeem.
Er zijn verschillende soorten oedeem. De meest voorkomende vormen zijn lymfoedeem en lipoedeem, waarbij lipoedeem wezenlijk een andere behandeling vraagt.

Lymfoedeem

Lymfoedeem is een abnormale ophoping van lymfevocht in een lichaamsdeel.
Het ontstaat als de lymfevaten niet in staat zijn dit vocht af te voeren door een beschadiging of afwezigheid van lymfevaten, een slechte functie van het lymfestelsel en/of een te grote productie van lymfevocht.
Lymfoedeem is een chronische aandoening.

De klachten van lymfoedeem zijn o.a. zwelling, een vermoeid of zwaar gevoel, pijn, tintelingen, beperkingen in het dagelijks leven, huidafwijkingen, een verhoogde kans op infecties (wondroos) en beperkingen in het dagelijks functioneren.
De behandeling bestaat uit 3 fasen: een initiële behandelfase, een overgangsfase en vervolgens de onderhoudfase.
In de eerste fase ligt het accent op het verminderen van het oedeem, tijdens de overgangsfase, waarbij het verminderen van het oedeem nog steeds een rol speelt, leert u wat u zelf kunt doen om het oedeem stabiel te houden en in de onderhoudsfase is de invloed van de therapeut klein of zelfs helemaal afwezig en kunt u zelf het lymfoedeem goed onder controle houden en vindt er bijvoorbeeld alleen een periodieke controle plaats om u te begeleiden.

De belangrijkste behandelingen zijn:

– compressietherapie
– oefentherapie
– voorlichting over huidverzorging, beweging en preventie
– lymftaping
– aanleren zelfmanagement
– manuele lymfedrainage

Lipoedeem

Lipoedeem is een ongelijkmatige vetverdeling over het lichaam. De afwijking komt voornamelijk voor aan het onderlichaam, de heupen en in sommige gevallen ook aan de armen. De eerste symptomen worden vaak zichtbaar tijdens de puberteit, maar kunnen ook ontstaan na zwangerschap of menopauze.
Lipoedeem betekent letterlijk ‘vetzwelling’. Het is een chronische aandoening van het vetweefsel en komt vrijwel uitsluitend voor bij vrouwen. De oorzaak van lipoedeem is niet bekend. Wel spelen erfelijke factoren soms een rol.
Door een verhoogde kwetsbaarheid van de haarvaatjes in het vetweefsel kunnen bloeduitstortingen eerder optreden. Een koud gevoel, vooral van de onderbenen, is een veel gehoorde klacht. Veelvuldig komen vrouwen in een negatieve spiraal terecht waardoor inactiviteit juist veel spierzwakte en overgewicht kunnen ontstaan.
Lipoedeem vormt voor veel vrouwen een zware psychische beslissing met vooral gevoelens van schaamte.

De behandeling van lipoedeem verschilt duidelijk van die van lymfoedeem. Belangrijk is dat er een goede diagnose is gesteld nadat er grondig onderzoek (inclusief vaatonderzoek) heeft plaatsgevonden. De behandeling van lipoedeem kan conservatief of operatief van aard zijn of in combinatie aangeboden worden.

De behandeling is vooral gericht op:

– voorlichting en educatie m.b.t. een gezonde leefstijl, voldoende beweging en een gezond gewicht.
– beweegprogramma gericht op spierversterking en conditieverbetering (via de methode graded activity), evt. gecombineerd met een afvalbeweegprogramma
– indien nodig compressietherapie
– herkennen van psychosociale problematiek en zo nodig doorverwijzen